Baby Scan

Heb je na de bevalling pijnlijke, overvolle borsten? Hier ontdek je wat stuwing is, wanneer het meestal begint (dag 2-5), hoe je het herkent en hoe lang het duurt. Met praktische, zachte tips – zoals vaker en effectief aanleggen of kort ontlasten, warmte vóór en koelen na, veilig pijnstillen en een goed zittende bh – krijg je snel meer comfort, ook als je geen borstvoeding geeft. We benoemen ook de waarschuwingssignalen waarbij je meteen hulp zoekt.

Wat is stuwing

Stuwing is het volle, gespannen gevoel in je borsten dat meestal in de kraamweek ontstaat wanneer je melkproductie op gang komt. Vaak gebeurt dit rond dag 2 tot 5 na de bevalling. Door de plotselinge toename van melk, bloedtoevoer en weefselvocht raken je borsten gezwollen, warm en hard aan, soms glanzen ze en voelen ze pijnlijk of branderig. Je tepels kunnen vlakker lijken, waardoor aanleggen lastiger is en je baby minder grip heeft. Stuwing kan aan één of beide borsten optreden en je kunt ook kleine knobbels voelen door melk die nog niet goed doorstroomt. Dit is normaal en tijdelijk: je lichaam past zich aan aan wat je baby drinkt.

Je kunt stuwing ook krijgen als je geen borstvoeding geeft, omdat je borsten toch melk aanmaken voordat de productie afbouwt. Hoe voelt stuwing precies? Vaak als een mix van druk, spanning en overvolle borsten die gevoelig zijn bij aanraken of bewegen. Het is geen ontsteking, al kunnen roodheid en warmte wel voorkomen; hoge koorts hoort er niet standaard bij. Bij stuwing merk je meestal dat de klachten afnemen zodra melk goed weg kan en de druk vermindert. Kort gezegd: stuwing is een fysiologische, maar soms pijnlijke overgangsfase waarin je borsten zich instellen op de nieuwe melkbehoefte na je bevalling.

Symptomen en hoe voelt stuwing

Stuwing voelt vaak als een plotselinge drukgolf in je borsten: ze worden vol, gespannen en warm, soms glanzen ze en lijken ze harder dan normaal. Je kunt een kloppend of stekend gevoel ervaren en de huid kan strak staan, waardoor aanraken pijnlijk is. Je tepels kunnen vlakker of strakker aanvoelen, wat aanleggen lastiger maakt en je baby minder grip geeft. Ook kun je kleine, gevoelige knobbels of strengen voelen door melk die nog niet goed doorstroomt, en soms lekt er melk spontaan.

Roodheid kan voorkomen, net als een zwaar, trekkend gevoel richting je oksel. Meestal merk je verlichting zodra melk wegstroomt tijdens drinken of kolven: je borsten worden dan zachter en de druk neemt af. Komt er tijd tussen voedingen, dan kan de spanning weer toenemen.

Wanneer begint stuwing en waardoor ontstaat het (kraamweek, dag 3)

Stuwing begint meestal in de kraamweek, vaak rond dag 3 na de bevalling, maar het kan ook op dag 2 of juist dag 4-5 optreden. De oorzaak is een flinke hormoonwissel: na het loslaten van de placenta daalt je progesteron, terwijl prolactine (melkmakend hormoon) en oxytocine (zorgt voor toeschietreflex) toenemen. Je borsten krijgen ineens meer bloedtoevoer en maken snel meer melk, waardoor weefselvocht en melk zich ophopen en je borsten gespannen aanvoelen.

Stuwing kan heftiger zijn als melk niet goed weg kan, bijvoorbeeld door onregelmatig voeden, een lastige aanleg, overslagen voedingen, een strakke bh of veel vocht in je lichaam na een bevalling met infusen. Zodra je melk regelmatig en effectief wegstroomt, zakt de druk en neemt stuwing meestal vlot af.

Stuwing of borstontsteking: verschillen en signalen (koorts: wanneer hulp zoeken)

Onderstaande vergelijking laat in één oogopslag het verschil zien tussen stuwing, een verstopte melkgang en borstontsteking, inclusief koortssignalen en wanneer je medische hulp moet zoeken.

Kernboodschap: stuwing is vaak dubbelzijdig en zonder hoge koorts, een gelokaliseerde knobbel past bij een verstopping, en hoge koorts met griepgevoel wijst op mastitis-schakel dan snel hulp in.

Stuwing geeft meestal volle, harde, glanzende borsten aan beide kanten, een algemene drukpijn en snelle verlichting zodra melk goed wegstroomt na voeden of kolven. Bij een borstontsteking zie je vaker één borst met een duidelijk afgebakend rood en warm gebied, scherpe lokale pijn, en een ziek gevoel met rillingen en spierpijn. Een lichte temperatuurverhoging kan bij stuwing passen, maar koorts van 38,5°C of hoger, vooral als die aanhoudt, wijst eerder op een ontsteking.

Neem dezelfde dag contact op met je verloskundige, huisarts of lactatiekundige als je koorts 38,5°C of hoger is, je je flink beroerd voelt, de pijn toeneemt, er pusachtig vocht uit je tepel komt, of als klachten na 24 uur goed legen, rust en pijnstilling niet verbeteren. Blijf in alle gevallen de borst regelmatig en effectief legen.

[TIP] Tip: Voed vaker en op vraag om stuwing sneller te laten afnemen.

Hoe lang duurt stuwing en hoe verloopt het

Stuwing piekt meestal in de kraamweek, vaak rond dag 3, en voelt de eerste 24-72 uur het heftigst. Daarna neemt de spanning af zodra vraag en aanbod zich stabiliseren: je borsten worden na elke voeding of kolfbeurt merkbaar zachter, aanleggen gaat makkelijker en de glans en strakheid van je huid verminderen. Bij borstvoeding heb je doorgaans binnen een paar dagen tot een week duidelijk minder last, al kan stuwing tijdelijk terugkeren bij grotere pauzes, een groeispurt, nachtelijk doorslapen of starten met werken.

Als je geen borstvoeding geeft, kan de piek ook enkele dagen duren; door niet te stimuleren en druk voorzichtig te verlichten neemt de melkproductie af en ebt stuwing binnen ongeveer een week weg. Het verloop is dus eerst vol en warm, daarna geleidelijke ontlasting van druk en minder gevoeligheid. Trekt de zwelling niet bij, blijft de pijn lokaal scherp, of krijg je koorts van 38,5°C of hoger, dan is dat geen normaal verloop en zoek je dezelfde dag hulp.

Hoelang duurt stuwing na de bevalling en wanneer stopt het

Stuwing start meestal in de kraamweek, vaak rond dag 3, en is het hevigst gedurende 24 tot 72 uur. Met borstvoeding merk je vaak binnen enkele dagen verbetering: na het aanleggen of kolven worden je borsten zachter, en binnen ongeveer een week is de druk meestal duidelijk minder doordat vraag en aanbod in balans komen. Zonder borstvoeding neemt de productie juist af als je niet stimuleert; door alleen lichte druk te verlichten ebt de stuwing doorgaans binnen 5 tot 10 dagen weg.

Stuwing stopt in feite wanneer de melkproductie zich heeft aangepast: bij borstvoeding aan het drinkpatroon van je baby, zonder borstvoeding doordat je lichaam de aanmaak terugschakelt. Weet dat stuwing tijdelijk kan terugkeren bij langere pauzes of een groeispurt. Blijft het langer hevig of krijg je koorts, dan zoek je dezelfde dag hulp.

Met borstvoeding VS geen borstvoeding: duur en wat je kunt verwachten

Met borstvoeding piekt stuwing meestal rond dag 3 en zakt in 3 tot 7 dagen zodra vraag en aanbod elkaar vinden. Je merkt dat de druk na elke voeding afneemt, je borsten zachter worden en aanleggen makkelijker gaat. Verwacht schommelingen: een groeispurt, langere slaapjes of een overgeslagen voeding kunnen tijdelijk opnieuw stuwing geven. Frequent en effectief aanleggen of kort handmatig kolven om te verzachten helpt dan.

Kies je voor geen borstvoeding, dan wil je juist niet stimuleren: draag een goed ondersteunende, niet-knellende bh, laat je borsten met rust en verlicht alleen minimale druk. De piek houdt vaak enkele dagen aan en ebt meestal binnen 5 tot 10 dagen weg. Overmatig kolven kan de productie aanjagen en de duur onnodig verlengen.

Signalen dat stuwing afneemt en wanneer het kan terugkomen

Je merkt dat stuwing afneemt wanneer je borsten na voeden of kort kolven soepeler blijven, de huid minder strak en glanzend oogt en de warmte en drukpijn wegebben. Je tepels zijn weer beter te pakken, aanleggen gaat makkelijker en je baby drinkt rustiger met regelmatige slokken. Lekkage neemt af, knobbeltjes lossen op en het volle gevoel richting je oksel verdwijnt. De toeschietreflex voelt minder heftig en tussen voedingen door blijven je borsten comfortabeler.

Stuwing kan tijdelijk terugkomen bij langere pauzes, nachtelijk doorslapen, een groeispurt, starten met werken, veranderingen in je kolf- of voedschema, minder effectief aanleggen, een strakke bh of wanneer je gaat afbouwen. Reageer dan snel: vaker en effectief legen en na de voeding koelen helpt de druk weer te normaliseren.

[TIP] Tip: Stuwing piekt dag 3-5, zakt binnen dagen, koel en voed vaak.

Wat kun je doen tegen stuwing: praktische tips

Stuwing is vaak tijdelijk, maar je kunt de druk en pijn flink verlichten met een paar gerichte acties. Gebruik deze praktische tips om het jezelf en je baby makkelijker te maken.

• Leg vaak en effectief aan: ook ‘s nachts, met een diepe aanhap en afwisselende houdingen zodat alle borstkwadranten goed leegdrainen.
• Warmte vóór het voeden: een warme douche of warm kompres en zachte strijkmassage richting tepel maken de borst soepeler.
• Maak de tepelhof zachter: gebruik reverse pressure softening (1-3 minuten lichte druk rondom de tepelhof) om aanhappen te vergemakkelijken.
• Lukt drinken niet meteen: kolf of kneed kort met de hand alleen tot de spanning afneemt, zodat je de productie niet extra opstuwt.

Blijf vooral doen wat verlichting geeft en bouw rustig af zodra de spanning zakt. Neem contact op met je zorgverlener als klachten aanhouden of verergeren.

Aanleggen en kolven: wel of niet, hoe vaak en hoe lang

Bij stuwing leg je het liefst vaak en effectief aan: richt op 8-12 keer per 24 uur, ook ‘s nachts, en focus op een diepe hap en hoorbaar slikken. Laat je baby de borst goed legen en bied zo nodig beide borsten aan; tijd is minder belangrijk dan effectieve slokken. Lukt aanleggen even niet, verzacht dan de tepelhof met reverse pressure softening en kolf of kneed met de hand kort tot de druk zakt.

Denk aan 5-10 minuten of tot je borst soepel is, niet per se leeg, zodat je de productie niet onnodig opvoert. Moet je structureel kolven, mik dan per sessie op 10-15 minuten per borst met goede pasvorm en zachte stand. Geef je geen borstvoeding, kolf dan niet; verlicht alleen minimale druk.

Koelen of warmte: koude compressen, borsten koelen en douchen

Bij stuwing helpt koelen om zwelling en pijn te verminderen. Leg direct na het voeden of kolven een coldpack of zak ijs gewikkeld in een dun doekje 10-15 minuten op je borst en herhaal dit tussen voedingen; gekoelde koolbladeren mogen ook als dat prettig voelt. Warmte gebruik je juist kort vóór het voeden: een warme douche of warme kompres gedurende 2-5 minuten maakt de borst soepeler en helpt de toeschietreflex, waarna je weer koelt om de zwelling te temperen.

Vermijd langdurige warmte of hete douches, want die stimuleren de doorbloeding en kunnen stuwing verergeren. Laat onder de douche geen harde straal op je tepels richten. Geef je geen borstvoeding, kies dan vooral voor koelen en douche lauw voor comfort, zonder te stimuleren.

Pijn verlichten: veilige middelen en slimme hacks

Pijn bij stuwing pak je het beste dubbel aan: je vermindert de zwelling én je dempt de pijn. Paracetamol en ibuprofen zijn doorgaans veilig bij borstvoeding; neem op tijd en volgens de bijsluiter zodat je comfortabel kunt aanleggen. Koel na elke voeding 10-15 minuten met een coldpack of gekoelde koolbladeren (altijd met een dun doekje ertussen) en gebruik kort vóór het voeden warmte of een warme douche om de toeschietreflex te helpen.

Maak de tepelhof soepeler met reverse pressure softening en masseer heel zacht richting tepel of richting oksel om druk te verplaatsen. Draag een goed ondersteunende, niet-knellende bh en ondersteun je borsten met een extra kussen tijdens rust. Verlicht druk alleen tot comfortabel; leegkolven kan juist meer productie en daarmee meer pijn uitlokken.

[TIP] Tip: Koel na de voeding met koude kompressen om zwelling te verminderen.

Stuwing voorkomen en slim omgaan in het dagelijks leven

Met enkele slimme gewoontes kun je stuwing vaak voorkomen en sneller verlichten. Kies voor zachte ondersteuning, regelmaat en zo min mogelijk druk op je borsten.

• Bij borstvoeding: voed op verzoek en wacht niet te lang tussen voedingen; wissel houdingen en bied beide borsten afwisselend aan; let op een diepe aanhap en ontspan je schouders; een korte, zachte massage richting tepel vlak voor het aanleggen en eventueel borstcompressie tijdens drinken helpt de borst gelijkmatig te legen.
• Als je geen borstvoeding geeft (of wilt afbouwen): beperk prikkels (niet warm op de borsten douchen, tepels niet onnodig stimuleren); kolf of handkolf alleen tot comfort om spanning te verlichten en verleng de tijd ertussen stap voor stap; koel na afloop bij spanning; gebruik zo nodig veilige pijnstilling in overleg met je zorgverlener.
• BH en dagelijkse routine: draag een goed passende, niet-knellende BH zonder harde beugels; vermijd drukpunten van strakke bandjes, schouderriemen of slaaphoudingen op je borst; plan bij werk/onderweg (als je voedt/kolft) vaste kolfmomenten om de 3 uur en kolf niet “leeg” om overproductie te voorkomen; drink voldoende, eet regelmatig en neem pauzes-stress en vermoeidheid kunnen de toeschietreflex remmen.

Door deze gewoonten consequent toe te passen, verklein je de kans op pijnlijke stuwing. Blijf luisteren naar je lichaam en pas je routine aan als de situatie verandert.

Bij borstvoeding: houdingen, wisselen en voedschema

Houdingen maken veel uit bij stuwing. Achteroverleunend voeden (laid-back) helpt de melkstroom te temperen, zijligging is fijn voor rust en ontlasting van druk, en de rugbyhouding (onder je arm) kan gericht een gespannen deel legen. Let op een diepe hap: buik tegen buik, kin in de borst, mond wijd open, zodat je baby effectief slikt en jij minder pijn voelt. Wissel slim: begin aan de vollere borst, gebruik borstcompressie om het drinken gaande te houden, en stap over zodra slikken vertraagt.

Voed op verzoek, gemiddeld 8-12 keer per 24 uur, inclusief ‘s nachts; avondlijke clusterfeeds zijn normaal. Vermijd strakke schema’s en lange intervallen, want die vergroten de kans op stuwing. Gebruik zo nodig kort warmte vóór en koelen na.

Als je geen borstvoeding geeft: rustig afbouwen en ondersteuning

Als je geen borstvoeding geeft, wil je de melkproductie juist laten afnemen zonder extra stimulatie. Draag een goed ondersteunende, niet-knellende bh en vermijd wrijving of druk op je borsten. Koel regelmatig 10-15 minuten met een coldpack of gekoelde koolbladeren (met een dun doekje ertussen) om zwelling en pijn te temperen. Douche lauw en vermijd langdurige warmte. Knijp of kolf alleen een beetje om de druk te verlichten, maar leeg niet helemaal, want dat jaagt de productie aan.

Paracetamol of ibuprofen kan helpen tegen pijn; gebruik volgens de bijsluiter. Borstbinden of een te strakke bh is geen goed idee door het risico op ontsteking. Blijft de pijn lokaal scherp, zie je roodheid of krijg je koorts van 38,5°C of hoger, neem dan dezelfde dag contact op met je huisarts.

BH en routine: ondersteunen zonder te knellen (strakke BH, slapen, bewegen)

Kies in de stuwingfase voor een zachte, goed passende voedings- of slaapbh die ondersteunt zonder te knellen. Ga voor brede bandjes, een elastische onderband en naadloze cups; beugels kunnen druk geven op melkkanaaltjes, dus laat die liever even links liggen. Een te strakke bh of sportbh vergroot de kans op verstopping en pijn, zeker als je lang zit of tilt. ‘s Nachts slaap je comfortabel in zijligging met een kussen onder je borst of arm, of draag een lichte slaapbh zodat je borst niet trekt; vermijd op je buik liggen.

Let ook op drukpunten van rugzak- of draagriemen en wissel de schouder waarop je een tas draagt. Bewegen mag: kies voor rustig wandelen of lichte oefeningen met minimale schokbelasting en koel na afloop als je spanning voelt.

Veelgestelde vragen over stuwing

Wat is het belangrijkste om te weten over stuwing?

Stuwing is tijdelijke overvolle, warme, gevoelige borsten wanneer de melkproductie rond dag 2-5 op gang komt. Het voelt gespannen en hard. Bij koorts, toenemende roodheid of griepgevoel kan het een ontsteking zijn: neem contact op.

Hoe begin je het beste met stuwing?

Leg vaak en goed aan (8-12 keer per 24 uur) met diepe aanhap. Warmte kort vóór de voeding, koelen erna. Kolf alleen om druk te verlichten. Draag een ondersteunende, niet-knellende BH. Paracetamol/ibuprofen kan meestal.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij stuwing?

Valkuilen: voedingen uitstellen, strak afbinden of strakke BH dragen, lang heet douchen, hard masseren, en “leeg” kolven (stimuleert extra productie). Koel niet direct op huid. Bij koorts >38,5°C of toenemende roodheid: hulp zoeken.